فارغ از هر نوع تحقیر یا قضاوت احساسی امشب یقین پیدا کردم احمد توکلی درس اقتصاد نخوانده است. او امشب مهمان برنامه شب شیشه ای شبکه تهران بود و طبعا بخش مهمی از بحث به موضوع سهمیه بندی بنزین اختصاص یافت. مجری از طرح مجلس و دولت انتقاد می کرد که سهمیه 100 لیتر ماهانه، برای خیلی از افراد کفاف نمی دهد و بهتر بود در کنار سهمیه بندی به قیمت آزاد (مثلا لیتری 500 تومان) هم بنزین عرضه می شد. مثالهایش هم کاملا واقع بینانه بود مثلا کسی که اهل سفر است و هر هفته به طبیعت گردی می رود یا به شهرهای دیگر سفر می کند شاید بخواهد با هزینه بیشتر بنزین تهیه کند اما علائقش را کنار نگذارد. اما در مقابل توکلی معتقد بود که سقف مصرف 100 لیتر کاملا واقع بینانه است و نباید به افراد حق انتخاب دیگر داد زیرا اگر اینطور می شد مصرف کاهش نیافته و عملا نقض غرض شده بود. متوجه شدید؟ ایشان به کاهش تقاضا در اثر افزایش قیمت اعتقاد ندارند! یعنی افزایش قیمت بنزین موجب کاهش مصرف نمی شود و تنها راه برای کاهش مصرف بنزین، تعیین سقف مصرف است. در انتهای بحث مجری اقتصاد نخوانده هم در کمال سادگی و صداقت اینطور جواب داد که نمی دانم چه بگویم اما به نظرم یک جای مساله اشکال دارد.

پی نوشت۱: پژوهنده در کامنتهای این پست ایرادی گرفته که درست است. اشتباه از من است و اصلاحش کردم.

پی نوشت ۲:دکتر احمد سیف در پائین لینکی که بالاترین به این مطلب داده توضیح داده اند:

دراین که آقای توکلی خیلی ازاوقات حرفهای عجیب و غریب می زند با شما بحثی ندارم ولی خواهش می کنم دوستان این نظریات بیخو د را به نقد بکشید نه خودش را. یعنی چی که کی به او دکترا داده! نه این که قصد دفاع از نظریات او را داشته باشم که البته ندارم ولی به یادداشته باشید که چیزی هم به اسم « کشش پذیری تقاضا» هم داریم یعنی آن چه که مهم است تنها آن رابطه معکوس بین قیمت و تقاضا نیست. چون بی تعارف بیان این که اگرقیمت بالا برود تقاضا کم می شود درعرصه سیاست پردازی هیچ اطلاع مفیدی به شما نمی دهد بلکه نکته کلیدی این است که مثلا اگر قیمت یک محصول را دو برابر کنید تقاضایش به چه میزان کاهش می یابد! در آن صورت است که می توانیددراین مورد خاص برای حل معضل بنزین برنامه ریزی بکنید.

پاسخ من:بحث کشش قیمتی تقاضا درست است اما چه ربطی به حرف آقای توکلی دارد؟ ایشان اصلا وجود رابطه میان قیمت و تقاضا را رد کردند. کسانی که مصاحبه ایشان را دیده اند می توانند حرف مرا تائید کنند. کشش قیمتی تقاضا وقتی به صفر میل می کند که کالای مورد نظر جانشین نداشته باشد و کالای ضروری هم باشد. بنزین یا به عبارت بهتر استفاده از خودروی شخصی کالای بدون جانشین و ضروری است؟ توجه داشته باشید که بحث ایشان در مورد قیمت در حد فوب خلیج فارس بود یعنی لیتری حدود ۵۰۰ تومان در این سطح قیمت بنزین قطعا کالای باکشش خواهد بود.