گاهی برخی تحلیلها در بین مردم چنان رواج پیدا می کند که آدم خیلی به خودش جرات نمی دهد با آنها مخالفت کند و اصلا به ذهنش هم نمی رسد که در آنها تردید کند. این گونه تحلیلها معمولا مظهر وفاق ملی اند و از راننده خط آزادی – رسالت گرفته تا آن کاریکاتوریست تورنتو نشین همه بر سر آن توافق دارند! یکی از این تحلیلها، گناه خودروسازها در ترافیک، آلودگی هوا، مصرف سوخت و هر مشکلی است که پای یک چهارچرخه وسط باشد.

من هم موافقم که خودروسازی در ایران هزار و یک مشکل دارد، وابسته به دولت است، رقابتی نیست، نافی حق انتخاب مصرف کننده است، بهره وری آن پائین است و همه این گونه ایرادها که کمابیش درست و قابل دفاعند. اما اینکه دور ریختن بنزین و طبعا مشکل ترافیک و آودگی هوا را به تولید زیاد و بی کیفیت خودرو ربط بدهیم قابل مناقشه است.

بگذارید مقایسه ای بکنم. تهران با وسعت 700 کیلومتر مربع به ازای هر 1000 نفر 214 ماشین دارد، اما لندن با 361 کیلومتر مربع 365 ماشین، دوبلین با 433 کیلومتر 377 ماشین، کپنهاگ با 90 کیلومتر مربع وسعت 208 ماشین به ازای هر 1000 نفر ساکن خود دارند. حتی بخارست با 238 وسعت، 194خودرو به ازای هزار نفر دارد. مادرید، لیورپول، پراگ، بوداپست و دهها شهر بزرگ دیگر در دنیا هم همگی با وسعتی به مراتب کمتر از تهران ماشینهای بیشتری را در خود جای داده اند. پس این تصور متداول را که تعداد خودروها در تهران زیاد است را اساسا فراموش کنید.

شاید برخی معتقد باشند مصرف بنزین خودروهای ایرانی زیاد است. این حرف اگرچه به صورت نسبی غلط نیست اما آنقدرها که جدی گرفته می شود اثر ندارد. زیرا اولا خودروهای ایرانی هنگامی که از کارخانه خارج می شوند مصرف بنزین شان خیلی بیشتر از خودروهای با قیمت متوسط خارجی نیست. این اختلاف در مورد خودروهای با کاربری مشابه، کمتر از ده درصد است. البته در مورد خودروهای دیزلی (که البته سواری اش در ایران متداول نیست) و خودورهای دوگانه سوز داستان متفاوت است که الان موضوع بحث من نیست. ثانیا مصرف بیشتر بنزین توسط خوروهای با چند سال عمر، بیشنر به علت تنظیم نبودن موتور و کاربراتور و بی توجهی ایرانیها به اصول نگهداری درست ماشین است. ما از ماشین زیاد و بد استفاده میکنیم و علت اصلی آن پائین بودن هزینه سفر با خودرو شخصی در ایران است که یکی از اصلی ترین مولفه هایش قیمت بنزین است. بنزین ارزان باعث شده برایمان مهم نباشد که موتور ماشینمان را مدام سرویس کنیم یا فراموش کنیم که نباید برای خرید دو کیلو میوه، یک ماشین نیم تنی را به حرکت انداخت.