معاون رئیس قوه قضائیه به دفترهای ثبت ازدواج دستور داده، عند الاستطاعه بودن پرداخت مهریه از سوی مرد را به عنوان شرط ضمن عقد در قباله ازدواج بگنجانند. طبق قانون، مهریه عندالمطالبه است یعنی به محض اینکه زن درخواست کند مرد موظف است آن را بپردازد. البته اگر مرد بتواند قاضی را قانع کند که توان مالی پرداخت آن را ندارد، دادگاه مهریه را قسط بندی میکند آن هم بدون بهره با حداکثر اقساط. حالا طبق این بخشنامه اگر شرط  عند الاستطاعه بودن مهریه در عقدنامه ذکر شود مرد تنها در صورت داشتن تمکن مالی موظف به پرداخت مهریه خواهد بود وهمه می دانیم که اثبات این شرط برای زن چقدر مشکل و تقریبا غیر ممکن خواهد بود. اینکه این مساله به عنوان شرط ضمن عقد اشاره شده راه را برای زن باز می گذارد که آن را نپذیرد اما در عمل می دانیم که معمولا کسی هنگام امضای عقدنامه آن را با دقت نمی خواند و هر چه در عقدنامه آمده را امضا می کنند.

احساس می کنم دوستان فمینیست در برخورد با این بخشنامه دچار نوعی تردید شده اند. از یک سو نمی خواهند از مهریه دفاع کنند چون جلوه ای از نظام حقوقی مورد انتقاد آنها است و از سوی دیگر این بخشنامه را نمی توانند بپذیرند چون خانواده ایرانی را نابرابر تر می کند. تصور می کنم این تردید بیجاست.  

 فعلا مهریه تنها سلاحی است که زنان برای کنترل قدرت مرد دارد. مردی که می تواند با داشتن حق طلاق، حف حضانت فرزندان، حق ممانعت از اشتغال و تحصیل و سفر و حتی از خانه بیرون آمدن همسر و دهها حق دیگر که نظام حقوقی فعلی به یاری نظام عرفی مرد سالار به او بخشیده، زنش را مقهور قدرت خویش کند. حالا این تنها ابزار و برگ بازی زن را از دست او بگیریم که چه شود؟ زندانیان مهریه کم شوند؟ عجب از دارالقضائی است که ملت را به جرم سفر خارج رفتن و کاریکاتور کشیدن و حرف زدن به بند می کشد اما از آمار حداکثر ۴ هزار نفری زندانیان مهریه (بالاترین رقمی که من در منابع مختلف دیده ام و البته کمترین هم ۵۶۰ نفر بوده) در مقابل سالانه ۶۰۰ هزار نفری که به زندانها می روند نگران است.

در روشهای ریاضی برنامه ربزی بسیار اتفاق می افتد که یک سیاست مثبت موضعی می تواند برایند کلی مدل را تضعیف کند. اینجا هم همین اتفاق افتاده، بدون اصلاح زیر بنائی و کلی نظام حقوقی خانواده، حذف مهریه تنها اثرش نابرابرتر شدن خانواده خواهد بود. واضح است که هر وقت قانون بین همه حقوق و تکالیف زن و شوهر تعادل برقرار کرد آن هنگام دیگر کسی منتقد حذف مهریه نخواهد بود.

گزارش ایسنا از واکنش حقوقدانان